Afgelopen herfst heb ik de stap gezet om een handje toe te steken bij het soeppunt voor asielzoekers. In december werd de SOS opvang te Anderlecht op poten gezet en na half januari ben ik daar ook regelmatig van permanentie. Het heeft me al veel tijd en energie gekost maar ik moet zeggen dat ik er mij zeer goed bij voel.
In het begin, vooral bij de avondopvang, had ik het moeilijk. Ik wist niet goed hoe ik het moest aanpakken, het contact en de communicatie met de mensen die worden opgevangen. De derde keer dat ik daar van permanentie was werd mij gevraagd enkele mensen te begeleiden naar de douches. Toen is wel een kentering gekomen. De mensen begonnen spontaan te vertellen en waren ook geïnteresseerd in mijn verhaal.
Een paar meisjes uit Kosovo spraken al een woordje Nederlands.

Nu, ik wil hier eindigen met een muzikale noot, de laatste regels uit het liedje ‘Ain’t got no  I got life’van Nina Simone:

I’VE GOT LIFE, I’VE GOT MY FREEDOM
I’VE GOT LIFE, I’M GONNA KEEP IT

Een paar weken later, op een dinsdagavond, het had die nacht tot -10 gevroren, Maggie De Block durfde zich die dag op de radio niet laten horen. Ze had 500 slaapplaatsen gevonden, maar nog geen vervoer er naar toe.

De hele dag was het voorpaginanieuws. Duizenden mensen hadden die nacht op de straat geslapen, waaronder maandenoude baby’s.

Diezelfde dinsdagavond komt een Congolese hoogzwangere vrouw bij ons binnen, met een tweejarig meisje. Thee, koffie, droog brood en soep was al wat we die dag in huis hadden.

Twee dagen later las ik in de krant, op de plaats waar ik dagelijks een paar koffies ga drinken. Bij het lezen van één van de pagina’s word ik voor lang tijd stil. Ik las dat de Congolese vrouw woensdagmorgen was bevallen.

Ik voelde het kriebelen in mijn maag toen ik bedacht wat er was gebeurd, als ze die dag niet door SOS opvang was geholpen.

Wat ik door SOS opvang in de voorbije maanden heb kunnen doen, deed ik nog nooit. Ik ga het zeker nog doen. Het was een unieke ervaring, die men nooit vergeet.

Ik herinner me nog heel goed een middag in de zomer. Met een klein groepje vrijwilligers stonden we buiten bij DVZ toen een grote groep niet toewijzingen naar buiten kwam. We wilden de ongelukkigen informeren over hun rechten en enige oriëntatie geven over de verschillende sociale organisaties in de stad.  Ik zal de blik van een niet toegewezen asielzoeker nooit meer vergeten.  Hij was helemaal verdoofd door het nieuws, “waar kan ik mijn hoofd rustig neerleggen vannacht?” vroeg hij herhaaldelijk. Hij had inmiddels al alle sociale organisaties met zijn laatste 10 euro opgebeld en bij allemaal nee op het rekwest gehad. Dit was afgelopen zomer, met temperaturen ’s nachts van ruim boven de 10 graden.

SOS opvang heeft de omstandigheden deze winter gelukkig wat dragelijker kunnen maken voor veel niet toegewezen vluchtelingen.  En zo hebben we de afgelopen twee weken hebben ook hele andere gezichten van de niet toegewezen asielzoekers gezien; opgeluchte, blije en ontroerde gezichten.

Vandaag ontving een man die al sinds juni op straat zit eindelijk een plaats bij Fedasil. Sinds juni komt hij dagelijks naar het soeppunt. De straat, de bittere omstandigheden en zijn gezondheid hebben zijn gezicht enorm getekend in de afgelopen maanden. Een paar dagen geleden ontving hij het nieuws waar hij en wij ook al maanden op hoopten en wachtten: een onbeschrijfelijk tafereel en een moment dat ik ook nooit meer zal vergeten.

Lees meer op http://www.caritas-int.be/index.php?id=1308&L=0

Shahyed ging aankloppen bij OCMW’s in Antwerpen, Turnhout en Leuven. Zij moeten elke asielzoeker die geen plaats kreeg van Fedasil, het federaal agentschap voor de opvang van asielzoekers, helpen. Maar dat weigeren ze vaak te doen. Zo ging het ook bij Shahyed: ‘ik wist echt niet meer waar naartoe’.

Na vier maanden op straat leerde Shahyed  Bashir (foto rechts) kennen. Ook de achttienjarige Bashir werd bij aankomst in België op straat gezet. Ook hij heeft eigenlijk bij wet recht op opvang. Shahyed maakt hem zo goed als hij kan wegwijs in een leven op straat. ‘Ik woonde in Afghanistan, maar een paar dorpen verder dan Bashir’, vertelt Shahyed, ‘sinds de dag dat ik Bashir voor het eerst zag, zijn we altijd samen geweest en help ik hem waar ik kan. Ik wil niet dat hij net zoals ik aan zijn lot wordt overgelaten!’

Als ik vraag waarom Shahyed gevlucht is, antwoordt hij aarzelend: ‘Mijn neefje van 17 en mijn vader zijn vermoord omdat ze weigerden te vechten voor de Taliban. Sindsdien werd ons huis constant in de gaten gehouden. Elke nacht gingen we slapen met de angst om niet meer wakker te worden’. Shahyed beseft dat hij nooit meer terug kan. ‘Ik heb geluk gehad dat ik kon vluchten. Als ik ooit terug ga zal er een jonge man sterven, die man zal ik zijn.’

Vorige week maakte Mahsa nog deze mooie tekening voor mij:

Broer Muhammed was te zien op Ketnet Karrewiet. Je kan het filmpje hier herbekijken:

© Ketnet Karrewiet 2012

De plotselinge aandacht van de media, de politici, van heel België is hartverwarmend, voor een minuut, want daarna sta je weer oog en oog met de realiteit. Een nacht in een sjiek hotel voor een vluchteling met een niet toewijzing is geen oplossing. Het is ook helemaal geen goedmaker voor wat ze bij aankomst is overkomen: een enorme koude douche van de overheid: ‘wegens verzadiging van het opvangnetwerk hebben we geen plek voor u’: succes ermee dus.

De meeste van de niet toewijzingen hebben nog niet van deze koude douche kunnen bekomen, ze zwerven dagelijks over straat, slapen ofwel in en rond het park bij het noordstation, ofwel zijn geïnformeerd over SOS Opvang of Samu Social en kunnen een paar uur bijkomen en opwarmen.

Op het eerste gezicht is alle aandacht die deze week op asielzoekers zonder opvang en daklozen wordt gericht positief, en eindelijk lijkt er iets te bewegen bij de politieke top: er is plotseling plaats voor iedereen en er wordt eindelijk weer geschreven over het schrijnende probleem van asielzoekers zonder opvangplaats.

Bij nader inzien vraag ik me af of de beweging vanuit de politiek wel zo goed is. De bedden die gecreëerd zijn door de overheid zijn tijdelijk, zijn enkel voor de periode dat het kwik onder nul komt. Maar wat gebeurd er daarna? Daar hebben de vrouwen en heren politici het niet over, want dan zal de media ook niet meer over ze vallen.

De realiteit:
Vrijdag 3 februari, 12.15 uur buiten het soeppunt van Vluchtelingenwerk. Zeker 100 net gearriveerde vluchtelingen en asielzoekers vinden hun weg naar het soeppunt voor een half uurtje warmte, een kom soep en informatie. Tegelijkertijd rijdt een busje van Samu Social voor, een familie van 7 en een familie van 3 stappen uit. De bestuurder van het busje overhandigt mijn collega een briefje met het adres van het soeppunt. Verwarring alom. Waarom levert Samu Social mensen op het soeppunt af?

Vrijdag 3 februari, 13 uur buiten het soeppunt. Tientallen niet toegewezen asielzoekers dringen zich voor de deur, ze willen allemaal tegelijk naar binnen. Het is koud buiten, ik begrijp ze. Ik ga naar buiten en probeer met enkele mannen te praten. Ze komen allemaal voor een slaapplek. “Heeft iedereen in een bed geslapen vannacht?” vraag ik. Wat blijkt, terwijl enkele in een hotel hebben geslapen, heeft een ander in het park en station rondgedoold. Hoe had hij kunnen weten dat er de vorige avond enkele honderden plekken waren gecreëerd? Op het soeppunt was donderdag ook niet duidelijk wat er precies gaande was. Waar de plekken en wat voor plekken het waren. Voor een nacht, voor de periode van de kou, voor de periode van de asielprocedure?

Vrijdag 3 februari 17 uur in het soeppunt. Een dertigtal bij ons bekende niet toegewezen asielzoekers hebben na een hele dag buiten in de kou, en inmiddels ook sneeuw, weer de weg naar het soeppunt gevonden. Ze gaan vanavond mee naar SOS opvang. Ze slapen vanavond in een bed. Dat is duidelijk.

Dinsdag 3 april 2012, 13 uur buiten het soeppunt, er vormt zich een langer rij niet toegewezen asielzoekers voor de deur. Het is fris buiten en binnen is het warm en wacht wat soep op ze. Echter waar de mensen het meest mee zitten is de vraag waar ze vanavond kunnen slapen. Ze hebben immers geen opvang gekregen. SOS opvang bestaat niet meer, en het vriest niet meer ’s nachts……is er voor hen een plek in een bed?

Vandaag vriest het en sneeuwt het en het weerbericht kondigt een heus winteroffensief aan. Levensgevaarlijk voor iedereen die op straat moet slapen. Toch zorgt staatssecretaris voor Asiel en Migratie Maggie De Block niet voor bijkomende noodopvang. ‘Asielzoekers, families zonder papieren met kinderen en niet-begeleide minderjarige vreemdelingen hebben bij wet recht op opvang. En als mens.’ zegt Anne Dussart, woordvoerder van SOS Opvang, het consortium van 8 ngo’s opgericht om de opvangcrisis het hoofd te bieden.

SOS Opvang geeft mensen met recht op opvang die op straat moeten overleven overdag sociaaljuridische oriëntatie. En voorziet ’s nachts voor de meest kwetsbaren onder hen een bed en een eenvoudige maaltijd. ‘Elke dag worden we geconfronteerd met mensen die ziek zijn, zowel mentaal als fysiek verzwakt zijn, en die het erg koud hebben. Dit weekend nog moesten we in ons noodhulpproject extra vrijwilligers inzetten omdat enkele asielzoekers hoge koorts maakten en op doktersbevel niet de straat op konden,’ zegt Dussart. ‘En ook omdat deze mensen worden uitgesloten van medische zorgen in ons land. Toch is dit helemaal niet de rol van SOS Opvang – wij zijn geen noodhospitaal. Dat kan toch niet meer’.

Bovendien zullen morgen veel pas aangekomen asielzoekers op straat gezet worden, na een weekend en na een stakingsdag waarbij de asielinstanties gesloten zijn. De asielprocedure is op zich al destabiliserend. En voor mensen op straat, zonder de nodige begeleiding in een opvangstructuur is deze situatie nog moeilijker, zeker voor zieke mensen.

SOS Opvang richt zich daarom nog maar eens tot mevrouw De Block, zelf huisarts: ‘Sluit uw ogen niet voor dit menselijk leed en neem uw verantwoordelijkheid. Haal deze mensen en kinderen uit de kou en van de straat. Organiseer een systeem zodat mensen op straat toegang hebben tot medische zorgen en behandelingen. En wanneer kondigt u extra noodopvang aan?’ klinkt de noodkreet bij SOS Opvang.

Wat is SOS Opvang?

SOS Opvang is een noodhulpproject opgezet door 8 Belgische ngo’s. Vier onder hen hebben eerder een mandaat om in te grijpen in getroffen landen of ontwikkelingslanden (11.11.11, Dokters van de Wereld, Oxfam en UNICEF België). Toch slaan zij samen met Caritas International, CIRÉ, Convivial en Vluchtelingenwerk Vlaanderen de handen in elkaar om het hoofd te bieden aan de opvangcrisis in België.

Een opvangcrisis die al drie jaar woedt in ons land. En al meer dan 15.500 mensen op straat zette. Het gaat over asielzoekers, families met kinderen die hier illegaal zijn en niet-begeleide minderjarige vreemdelingen. Nochtans hebben deze mensen allemaal bij wet recht op opvang en begeleiding.

Hoe? Door overdag sociale, juridische en medische begeleiding te organiseren vlakbij het Noordstation in Brussel. En de meest kwetsbare personen ’s nachts een slaapplaats te geven.
Eigenlijk is dit het werk van de overheid. Daarom doen de ngo’s een oproep naar de nieuwe regering zodat zij snel voorzien in extra opvangplaatsen. Dit om de humanitaire crisis deze winter aan te pakken.

www.sosopvang.be

Perscontact: Eef Heylighen – 0473 88 65 97

Vandaag werden nog maar eens mensen met recht op opvang op straat gezet in de vrieskou. Cynisch genoeg is staatssecretaris voor Asiel en Migratie Maggie De Block net nu begonnen met de afbouw van  1900 opvangplaatsen, 400 per maand. ‘Asielzoekers, families zonder papieren met kinderen en niet-begeleide minderjarige vreemdelingen hebben bij wet recht op opvang. Hen elke dag op straat zetten is onwettig en in deze vrieskou, levensgevaarlijk. Er is dus nood aan meer opvangplaatsen,’ zegt Anne Dussart, woordvoerder van SOS Opvang, het consortium van 8 ngo’s opgericht om de opvangcrisis het hoofd te bieden.

Een zwangere vrouw uit Afghanistan, een alleenstaande moeder met drie kleine kinderen  uit Guinnee, een minderjarige Afghaan hier alleen zonder ouders, een man alleen uit Irak, …. Dit zijn maar enkele van de meer dan 1000 mensen met recht op opvang die deze winter op straat werden gezet. Op straat lopen ze het risico op longontstekingen, schurft en andere gezondheidsproblemen, hebben ze geen eten, slaapplaats, geen privacy, …  Zij kwamen bij SOS Opvang terecht. SOS Opvang geeft mensen met recht op opvang die op straat moeten overleven overdag sociaal-juridische begeleiding. En vangt ’s nachts de meest kwetsbare onder hen op.

‘Dit is nochtans niet onze verantwoordelijkheid maar die van de regering. We kunnen onze ogen echter niet sluiten voor de mannen, vrouwen en kinderen die in de vrieskou op straat worden gezet,’ zegt Dussart. ‘We zijn dan ook gechoqueerd door de afbouw van opvangplaatsen. De Block wil 400 opvangplaatsen per maand afbouwen, om in totaal 1900 opvangplaatsen te sluiten. SOS Opvang vraagt dat ze hier mee stopt en de ernst van de opvangcrisis onder ogen ziet. En dat vraagt om extra opvangplaatsen.’

Wat is SOS Opvang?

SOS Opvang is een noodhulpproject opgezet door 8 Belgische ngo’s. Vier onder hen hebben eerder een mandaat om in te grijpen in getroffen landen of ontwikkelingslanden (11.11.11, Dokters van de Wereld, Oxfam en UNICEF België). Toch slaan zij samen met Caritas International, CIRÉ, Convivial en Vluchtelingenwerk Vlaanderen de handen in elkaar om het hoofd te bieden aan de opvangcrisis in België.

Een opvangcrisis die al drie jaar woedt in ons land. En al meer dan 15.500 mensen op straat zette. Het gaat over asielzoekers, families met kinderen die hier illegaal zijn en niet-begeleide minderjarige vreemdelingen. Nochtans hebben deze mensen allemaal bij wet recht op opvang en begeleiding.

Hoe? Door overdag sociale, juridische en medische begeleiding te organiseren vlakbij het Noordstation in Brussel. En de meest kwetsbare personen ’s nachts een slaapplaats te geven.
Eigenlijk is dit het werk van de overheid. Daarom doen de ngo’s een oproep naar de nieuwe regering zodat zij snel voorzien in extra opvangplaatsen. Dit om de humanitaire crisis deze winter aan te pakken.

www.sosopvang.be

Perscontact: Eef Heylighen – 0473 88 65 97

Dankzij het SOS Opvang project hoeven het meisje van drie en haar ouders niet op straat te slapen, maar krijgen ze een bed aangeboden. Ze zijn dankbaar naar ons, maar begrijpen niets van de Belgische staat. “Waarom wij?,” vraagt de man terecht keer op keer. “Al hadden ze mijn vrouw en dochtertje wel en mij geen plaats gegeven, dan had ik het al geaccepteerd. ”
Hij vertelt me hoe onwelkom hij zich voelt in dit land, dat de deuren openzet voor vluchtelingen maar vervolgens geen bescherming en onderdak biedt. “Zouden ze mijn vingerafdrukken en papieren weggooien en me de keuze geven om te vertrekken, dan zou ik het zo doen.”

De vragen en de reactie van deze vluchteling raken me diep. En ook ik zou graag een antwoord willen hebben op: waarom zij? En waarom met hen zo vele anderen, drie jaar al, week in week uit?